Հայոց լեզու

  • Ես ընթերցել եմ․ վստահ եմ, որ ամռան ընթացքում ինչ-ինչ ստեղծագործություններ ընթերցել եք, խնդրում եմ պատմել դրանցից մեկի մասին, վերլուծել, գովազդել․․․
Ես ամռան ընթացքում հայերեն և ռուսերեն շատ գրքեր եմ ընթերցել, դրանցից են՝ Ջոն Գրինի<<Виноваты звёзды>>, Ջոան Ռոուլինգի ՙՙՀարրի Փոթերը՚՚ գրքի 1, 2, 3 հատորները, Մաքս Ֆրայի <<Чужак>>և այլն: Բոլոր գրքերն էլ շատ հետաքրքիր էին: Չեմ կարող ասել, թե որն է ամենից շատ ինձ դուր եկել, քանի որ ամենքը իր մեջ իր հետաքրքրությունը ուներ և քանի որ բոլորը տարբեր ժանրերի էին, չէի կարող համեմատել:

  • Իմ ուսումնական-ճամփորդական ամառը․ հետաքրքիր պատում ամառային հետաքրքիր արկածների-չամփորդությունների մասին։

Այս ամառ շատ հետաքրքիր անցավ: Ինձ շատ նոր ու նոր անակնկալներ էր այն պատրաստել: Ես մեծ հաջողություններ ունեցա սպորտի մեջ, շրջագայեցի Հայաստանով: Ես ու մայրիկս պլանավորում եինք Հունաստանի և Ֆրանսիայի ճամբորդական օրերը և դա այնքան հետաքրքիր էր:Ամեն օր հանդիպում էի ընկերներիս հետ: Մենք զվարճանում եինք, սիրում եինք էքստրեմալ ատրակցիոններ: Ես երբեք չեմ հիշում, որ ժպիտը մեր դեմքից պակասեր: Հիմնականում ամռանը միայն ընկերներիս հետ էի հանդիպում: Ես ունեցա շատ ուրախ ամառային օրեր:

Սեպտեմբերի վերջ մենք մեկնեցինք Հունաստան: Այնտեղ շատ հետաքրքիր էր անցնում օրերը, այնտեղ շատ տաք էր, իսկ ծովի անծայրածիրությունն ու խաղաղությունը հանգստություն էր տալիս: Մենք շրջեցինք նավով և գնացինք Հունաստանի մի քանի կղզիներ՝ Էգինա, Հիդրա և Պորոս: Այդ կղզիներից ամենքը իր գեղեցկությունը ուներ: Ինձ ամենից շատ դուր եկավ Հիդրա կղզին, քանի որ այնտեղ շատ գեղեցիկ շենքեր կային և այնտեղ մեքենաներ չկային մեքենաներ, բոլորը շրջագայում էին ձիերով, կամ ավանակներով, այնտեղ միայն շտապ օգնության, ոստիկանության և հրշեջի մեքենաներ կային: Հիդրա կղզում շատ մաքուր, թափանցիկ և պարզ էր ծովի ջուրը:Այնքան մաքուր էր ջուրը, որ կարող եինք միջի ձկներին տեսնել: Հիդրա կղզին նաև հայտնի էր իր կատուներով, այնտեղ ամեն քայլափոխի կատուներ էին քայլում և քսվում ոտքերին: Այնտեղ, նույնիսկ կատուների սեբական տուն կար:Հունաստանում շատ հետաքրքիր անցավ:Մի քանի օրից մենք մեկնեցինք Ֆրանսիա:Ծնունդս այնտեղ նշեցինք, շատ տպավորված էի, քանի որ Փարիզը իմ երազանքների քաղաքն է եղել մանկուց:Իսկ մինջև հիմա շրջում եմ Փարիզում և հիանում եմ տեսարժան վայրերով:

Русский язык

Задание 1. Вместо точек вставьте в текст союзы «что» или «чтобы».

Подруга напомнила, что у нас завтра две лекции. Я предупредила ее, что не смогу на них присутствовать и попросила, чтобы она подробно их записала. Подруга убеждала меня в том, что обязательно надо прийти в университет. Я сказала, что меня вызвали в посольство. Я упросила подругу, чтобы она извинилась перед преподавателем за мое неожиданное отсутствие. Она пообещала мне, что выполнит мою просьбу.

Задание 2. Присоедините к главной части придаточные изъяснительные предложения с союзами «что» и «чтобы».

1.Надо передать, что… чтобы… 2. Необходимо сообщить, что…  3. Студентов следует предупредить, что… 4. Нужно позвонить домой, чтобы

Задание 3. Замените придаточное предложение близкой по смыслу конструкцией с союзом «что».Образец. Туристам сказали, чтобы они заполнили анкеты. что им нужно заполнить анкеты. что они должны заполнить анкеты.

1.Водителей предупредили, чтобы они ехали медленно.Водителей предупредили, что им нужно ехать медленнее. 2. Сторож крикнул, чтобы мы закрыли окно. Сторож крикнул, что мы закрыли окно. 3. Ученикам напомнили, чтобы они вовремя сдавали проекты.Ученикам напомнили, что им надо вовремя сдавать проекты. 4. Минер сказал, чтобы все покинули опасную зону.Минер сказал, что всем надо покинуть опасную зону.

Պատմություն

Թեմա 6 Խորհրդային Հայաստանի տարածքային հիմնախնդիրները: էջ 51-56

Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրեր
Արցախի և Զանգեզուրի հիմնախնդիր

Հայաստանի խորհրդային իշխանության առաջ ծառացած էր իր ազգային տարածքների հիմնախնդիրը։Իշխանության ղեկին նստած հայ բոլշևիկները անտարբեր չէին ազգային
սահմանների ու տարածքների արդարացի լուծման հարցում։Անդրկովկասի երեք խորհրդային հանրապետությունների միջև գոյություն ունեցող տարածքային վեճերը լուծելու համար գործում էր համապատասխան հանձնաժողով` Ս. Կիրովի նախագահությամբ և երեք հանրապետությունների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ ՀԿ(բ)Կ Կենտկոմում կայացած խորհրդակցությունը լսեց արտգործժողկոմ Ա. Մռավյանի զեկուցումը հարևան հանրապետությունների հետ սահմանների հաստատման մասին։ Զեկուցողի նախագահությամբ ստեղծվեց հանձնաժողով, որը զբաղվելու էր համապատասխան փաստաթղթերի պատրաստումով։ Տարածքային տարաձայնությունների լուծումն ու կարգավորումը կենտրոնացավ Անդրկովկասի կուսակցական ղեկավար մարմին ՌԿ(բ)Կ Կովկասյան բյուրոյում։Թիֆլիսում կայացած Ս. Կիրովի հանձնաժողովի նիստում Հայաստանիներկայացուցիչ Ալ. Բեկզադյանը առաջարկեց հաշվի առնել նաև Խորհրդային Հայաստանի ծանր դրությունը և տարածքային զիջումներ անել. Հայաստանին միացնել Լեռնային Ղարաբաղը և այլն։ Վրաստանը և Ադրբեջանը դեմ արտահայտվեցին տարածքային փոփոխություններին։ Նրանց պաշտպանում էր հանձնաժողովի նախագահ Ս. Կիրովը։ Համաձայնություն չկայացավ նաև վրաց-ադրբեջանական վիճելի հարցերում։ Հայաստանի ներկայացուցչի
առաջարկով հարցը փոխադրվեց ՌԿ(բ)Կ Կովկասյան բյուրո։

Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի(1920թ. դեկտեմբերի 2) վերանայման նկատմամբ քեմալական Թուրքիան ուներ ժխտողական դիրք, ուստի Հայաստանն ապավինում էր Ռուսաստանի օգնությանը։ Ավելի ճիշտ, վերջինս ստանձնել էր հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը։ Թուրքիան իր հերթին 1920–1921թթ. օգտագործում էր Հայկական հարցը՝ զիջումներ կորզելու համար ինչպես Անտանտի երկրներից (Անգլիա, Ֆրանսիա և ուրիշներ), այնպես էլ Ռուսաստանից։1921թ. սկզբին, երբ ընթանում էր մոսկովյան կոնֆերանսի նախապատրաստությունը, թուրքական կողմն ամեն ինչ անում էր նախապես իր օգտին լուծելու հարցերը, հակառակ դեպքում սպառնալով անցնել Անտանտի կողմը։Եվ նա հասավ իր նպատակին։ Ռուսաստանը հայկական հողերը նվիրաբերեցԹուրքիային։ Նա փորձում էր դա արդարացնել համաշխարհային հեղափոխության շահերով։ Այս վերջինի նպատակով, նշել է Վ. Լենինը, մենք ստիպված ենք ժամանակավորապես զոհաբերել հայ աշխատավորների շահերը։ Կարսի և մյուս տարածքների համար, բազմիցս կրկնել են Ի. Ստալինը և մյուս ղեկավարները, չարժե կռվել Թուրքիայի հետ։1921թ. փետրվարի 26-ից մարտի 16-ը Մոսկվայում կայացան ռուս- թուրքական բանակցությունները և ավարտվեցին բարեկամության ու եղբայրության
մասին պայմանագրի ստորագրումով։ Հայկական պատվիրակությունը(Ալեքսանդր Բեկզադյան, Սահակ Տեր-Գաբրիելյան), որ զրկվել էր բանակցություններին մասնակցելուց, այնուամենայնիվ պատրաստել էր իր առաջարկությունները, այն է՝ Կարսի մարզի, Ալեքսանդրապոլի ու Սուրմալուի գավառի վերադարձը, այսինքն 1914թ. սահմանների վերականգնում։ Կոնֆերանսի կամ բանակցությունների ընթացքում հայկական հողերի որևէ պահանջ չի ներկայացվել թուրքական պատվիրակությանը։ Թուրքերի կողմից միակ
զիջումը վերաբերում էր Բաթումին, որն անցավ Վրաստանին։ Փաստորեն տեղի ունեցավ Բաթումի (հօգուտ Վրաստանի) և Կարսի ու Սուրմալուի գավառի (հօգուտ Թուրքիայի) փոխանակություն։ Պայմանագրի համաձայն Ռուսաստանը ճանաչում էր Թուրքիայի իրավունքները թուրքաբնակ բոլոր վայրերում։ Հիշենք, որ հայերի ցեղասպանությամբ կամ նրանց արտաքսելով թուրքաբնակ էին դարձվել Արևմտյան Հայաստանը և Կարսի մարզը։ Թուրքիայի հյուսիսարևելյան (ՀԽՍՀ-ի հետ) սահմանն անցնում էր Ախուրյան ու Արաքս գետերի հունով՝ թուրքական կողմում թողնելով Կարսի մարզը և Սուրմալուի գավառը։ Նախիջևանի մարզը դառնում էր ինքնավար տարածք՝ Ադրբեջանի խնամակալության տակ, որը չէր զիջվելու երրորդ պետության։ Պարզ է, որ այդ պայմանն ուղղված էր
Հայաստանի դեմ։

Հայոց լեզու

1. Գրականության տեքստից դուրս գրիր ներքև, ուժեղանալ, պատմություն, պալատ, կրակ, շող, վառել, սարսափելի, կարգադրել, ճերմակ բառերի հոմանիշները։

Ներքև – վար

Ուժեղանալ – սաստկանալ, ուժգին

Պատմություն – զրույց

Պալատ – արքունիք

Կրակ – հուր

Շող – ճառագայթ

Վառել – կիզել

Սարսափելի – զարհուրելի

Կարգադրել – հրամայել

2.Բառարանի օգնությամբ գտիր հրովարտակ, հաստաբեստ, մեկուսանալ, խրախճանք բառերի բացատրությունը։

Հրովարտակ — Թագավորի գրավոր դիմումը ժողովրդին կարևոր նշանակություն ունեցող իրադարձության՝ դեպքի ևն առիթով:

Հաստաբեստ — Հաստ և ամուր, ամրակառույց, պինդ:

Մեկուսանալ — Մի կողմ քաշվել, ուրիշներից հեռանալ, միայնանալ:

Խրախճանք — Հանդիսավոր ճաշկերույթ՝ խնջույք որևէ ուրախալի առիթով:

 

3.Տեքստից գտիր հինգական ածանցավոր և բարդ բառեր։

Ածանցավոր՝ արքայական, ավանդական, կայսրության, կայսերական…

Բարդ՝ գավառապետ, հաստաբեստ, նահանգապետերը, մայրաքաղաքի…

4.Գտիր հինգ հնչյունափոխված բառ պատմվածքում։

Հայոց լեզու

Առաջադրանքներ

  1. Տրված բառերից առանձնացրու հոմանշային 10 զույգ։
    Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
    հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
    անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

Հսկայական- Վիթխարի

Ողորկ-հարթ

Դժվար-խրթին

Հավաքել-ժողովել

Դյութիչ-հմայիչ

Ծավի-բիլ

Ստերջ-անպտուղ

Դրվատել-գովել

Դատարկել-պարպել

Խոնավ-տամուկ

2. Յուրաքանչյուր տողում գտիր տրված բառի մեկ հոմանիշ։

ա) Լուռ
1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ
բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր
գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել
դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ
ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի

3.Տրված բառերից առանձնացրու հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր։

Փութաջան-ծույլ

ամպոտ-ջինջ

դալար-հինավուրց

ուսյալ-տգետ

գագաթ-ստորոտ

օրինական-ապօրինի

անջրդի-ջրարբի

նոսր-թանձր

ողորկ-խորդուբորդ

երկչոտ-համարձակ

4.Փակագծերում տրված բառերից ընտրիր նախադասությանը համապատասխանողը։
1. Գրախանութում վաճառվում է այդ բառարանի երկրորդ հրատարակությունը(հրատարակությունը, հրատարակչությունը)։
2. Այդ հրատարակչությունը (հրատարակությունը, հրատարակչությունը) լույս է ընծայել գրքի վերջին հատորը։
3. Նա այդ գործում մեծ (երախտիք, երախտագիտություն) երախտիք ունի։
4. Այդ առաջարկը վեճերի ու քննարկումների տեղիք տվեց (տեղիք տվեց, տեղի տվեց)։
5. Ամենուրեք (փտում, փթթում)փթթում էին կանաչ այգիներն ու գեղեցիկ ծաղկանոցները։
6. Բակում խաղացող երեխան (հովարով, հովհարով)հովհարով գլխարկ էր դրել։
7. Զարմացած երեխան (թոթովեց, թոթվեց)թոթվեց ուսերը։
8. Մարզիկները մրցույթին մասնակցելու (հրավերք, հրավեր)հրավեր էին ստացել։
9. Ջրատար խողովակի (փականը, փականքը)փականը նորոգեցին։

10.Վարպետը(պատրաստականությամբ,պատրաստակամությամբ) պատրաստակամու-թյամբ օգնեց մեզ։

5.Տրված համանուններով կազմիր նախադասություններ։
1. սեր (կաթի երեսի թանձր շերտ). սեր (զգացմունք)
2. կետ (կետանիշ, գծի հատվածի սահման). կետ (ջրային կաթնասուն կենդանի)
3. քանոն (ձողաշերտ՝ չափելու և ուղիղ գծելու համար). քանոն (երաժշտական
գործիք)
4. դող (մարմնի սարսուռ). դող (անվին անցկացվող ռետինե շրջանակ)
5. տոն (ձայնաստիճան). տոն (նշանավոր իրադարձության նվիրված
հանդիսավոր օր)։

1.Ես մանկուց չեմ սիրել կաթի սերը:

Սերը բնությանը բնորոշ մի շատ գեղեցիկ զգացմունք է:

2.Հայոց լեզվի դասերին մենք շատ ենք օգտագործում կետ, ստորակետ և այլն:

Կետերը մեծ չափսերի, բայց հիասքանչ կենդանիներ են:

3.Մաթեմատիկայի մեջ մենք շատ ենք օգտագործում քանոնը:

Ես քանոնի հնչյունները երբևիցե չեմ լսել, բայց համոզված եմ, որ շատ գեղեցիկ հնչյուններ ունի:

4.Մերկ ծառերը դողում են ձմռան ցրտից:

Մեքենայի դողերը անհրաժեշտ է փոխել:

5.Դպրոցում կան շատերը, ովքեր ձայնի տոն են բարձրացնում իրենցից մեծերի վրա:

Իմ կարծիքով վարդավառը մեր բոլորի սիրելի տոնն է:

Русский язык

2.Употребите существительные в скобках в нужном падеже:

В нашем городе есть много площадей (улицы, площади, театры, музеи, гостиницы, кино-театры). 2. На улицах города есть много машин (машины, автобусы, троллейбусы). 3. В поликлинике работает много врачей и медсестёр (врачи и медсёстры). 4. На собрании было много профессоров (профессора, преподаватели и студенты). 5. В этом месяце Антон получил несколько открыток (письма, открытки, телеграммы, поздравления). 6. Миша взял в библиотеке несколько книг (учебники, книги и журналы). 7. Я купил в киоске несколько тетрадей (тетради, конверты, марки и ручки).

 

2. Поставьте вместо точек данные в скобках слова в нужном падеже.
В этом городе нет ботанических садов (оперный театр, ботанический сад, исторический музей).2. На этой улице нет автобусных остановок (автобусная остановка, книжный магазин). 3. В этом университете нет студенческих клубов (студенческий клуб, медицинский факультет). 4.В этой библиотеке нет читальных залов (читальный зал). 5. На этом этаже нет большого аудитории (большая аудитория).